Gezondheid

Op zoek naar koelte tijdens een hittegolf? Raadpleeg de 'hitteverklikker'

Het stedelijke innovatielaboratorium Stadslab2050 lanceert een experimenteel waarschuwingssysteem voor warme dagen en hittegolven op maat van jonge kinderen, ouderen, zorgverleners en mantelzorgers: de ‘Hitteverklikker’. De test loopt deze zomer in de wijk Sint-Andries, in de Antwerp Smart Zone. 

De stad is een hitte-eiland. Door de beperkte open groene ruimte en de dichte bebouwing kan de temperatuur op warme dagen tot 9°C hoger oplopen dan buiten de stad en koelt het vooral ’s nachts onvoldoende af. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, in het bijzonder voor jonge kinderen, ouderen en mensen met een aandoening aan het hart of de luchtwegen. Door de klimaatverandering zullen hittegolven en hoge temperaturen bovendien steeds vaker voorkomen. 

Hitteverklikker

De Hitteverklikker is een website die zowel waarschuwt voor periodes van warme dagen en hittegolven als een overzicht biedt van tips om zich te wapenen tegen de hitte. Op basis van actuele klimaatvoorspellingen van de Vlaamse Instelling voor Technologische Ontwikkeling (VITO) en metingen door slimme sensoren van imec in de Antwerp Smart Zone (in de Sint-Andrieswijk), biedt de Hitteverklikker volgende informatie aan: 

  • De actueel gemeten temperatuur in de Antwerp Smart Zone en een lokale temperatuurvoorspelling voor de komende 5 dagen.
  • Het hittestress-niveau. Dat niveau hangt af van de gevoelstemperatuur (de gemeten temperatuur plus directe zonnestraling, luchtvochtigheid, wind, …). Die bepaalt hoe men de warmte ervaart.
  • Een hittewaarschuwing wanneer één van de officiële drempelwaarden voor hitte wordt overschreden. Dan krijgt het testpubliek tips, toegespitst op het moment van de dag. 

Verder heeft de Hitteverklikker een interactieve kaart waarop alle plekken staan aangeduid die belangrijk zijn tijdens warme periodes: drinkwaterkraantjes, medische posten, huisdokters, ziekenhuizen en apothekers, maar ook koele buiten- en binnenplekken op wandelafstand. Koele buitenplekken zijn schaduwrijke groene plaatsen die overdag publiek toegankelijk zijn, en meestal voorzien van een bank. In de koele binnenplekken, een initiatief van bewoners en organisaties in de wijk, kunnen jongeren, ouders met (jonge) kinderen en ouderen tussen bepaalde tijdstippen verkoeling komen opzoeken. Deze plekken zijn gratis toegankelijk en herkenbaar door een logo. 

Sinds 2016 wordt de hitte in de stad in kaart gebracht. Deze zomer gaan bewoners uit Sint-Andries – in kader van een citizen science-project van Stadslab2050 – verder metingen uitvoeren om de hittekaart te verbeteren, en meer inzicht te krijgen in wat er kan gedaan worden om plekken in de wijk te verkoelen. 

Experiment      

De Hitteverklikker is een experiment. De proefperiode loopt tijdens de zomer van 2019, tot en met 30 september. De informatie over de temperatuur en de interactieve kaart beslaan voorlopig enkel de wijk Sint-Andries. Tijdens deze proefperiode zal uitsluitend een gebruikersgroep, voornamelijk samengesteld uit zorgpersoneel, experimenteren met de Hitteverklikker. Zij zullen de hittewaarschuwingen ook ontvangen via andere kanalen, zoals dagelijkse e-mailberichten of frequente sms-berichten. Dankzij de samenwerking met Monkeyshot, Geosolutions, imec, VITO en Digipolis Antwerpen wordt de Hitteverklikker een experiment waar iedereen uit kan leren. 

Klimaatplan

De toename aan periodes met warme dagen en hittegolven is een gevolg van de klimaatverandering. Dit project kadert dan ook binnen het Klimaatplan 2015 -2020, waarmee de stad Antwerpen zich wil voorbereiden op deze verandering. “In de eerste plaats zet de stad in op verkoeling en vergroening. Daarnaast willen we ook werk maken van een beter preventiebeleid. Met de Hitteverklikker kunnen we gericht communiceren op het juiste moment en zo bewoners beter informeren en bewust maken van de gezondheidsrisico’s die verbonden zijn aan hitte”, zegt Tom Meeuws, schepen voor leefmilieu. 

Antwerp Smart Zone

De wijk Sint-Andries werd vorig jaar uitgeroepen tot de Antwerp Smart Zone. De stad en onderzoeksinstelling imec testen er met camera’s en sensoren de verschillende mogelijkheden om de stad slimmer te maken. Deze bestaande infrastructuur in de Antwerp Smart Zone doet ook zeer accurate temperatuurmetingen. “Bewoners en bezoekers verwachten dat steden optimaal gebruik maken van de meest recente technologische mogelijkheden”, stelt Jan Adriaenssens, directeur City of Things bij imec. “Met de Antwerp Smart Zone creëren we een open innovatie-omgeving, waar we heel praktisch kunnen testen welke rol technologie kan spelen in vaak complexe stedelijke uitdagingen.” 

“De Antwerp Smart Zone is een voorproefje van de stad van morgen”, zegt Claude Marinower, schepen voor innovatie en digitalisering. “Met slimme sensoren worden nu al oplossingen gezocht om veiliger de straat te kunnen oversteken, of om efficiënter om te springen met verlichting. Vandaag komt er nog een slimme toepassing bij: de Hitteverklikker. Met deze digitale technologie kunnen we het leven in de stad verkoelen en tegelijk Antwerpen verder laten uitgroeien tot een ‘hotspot’ voor innovatie.“ 

De Hitteverklikker staat op https://hitteverklikker.antwerpen.be. Meer info over de hittemetingen binnen het citizen science-project en over de Antwerp Smart Zone staat op http://stadslab2050.be, klik hier voor de rechtstreekse link. 

(bericht Stad Antwerpen - foto Pixabay)