Media en Cultuur

Restauratie schilderij Hans Memling na 16 jaar klaar

De restauratie van Hans Memlings Christus met zingende en musicerende engelen is eindelijk afgerond. Het project nam zestien jaar in beslag. Een bruine korst vuil kon enkel met een scalpel en microscoop verwijderd worden. Maar het resultaat was absoluut het wachten waard: de oorspronkelijke kleuren en prachtige motieven zoals Memling ze ooit bedoeld heeft zijn eindelijk terug aan de oppervlakte. 

De drie monumentale schilderijen met Christus met zingende en musicerende engelen worden toegeschreven aan Hans Memling (ca. 1430-1440 – 1494). Hoewel deze kunstenaar geboren werd in Duitsland werkte hij voornamelijk in Brugge. Zijn stijl en schildertechniek sluiten geheel aan bij de traditie van de Vlaamse primitieven of van de vijftiende-eeuwse Zuid-Nederlandse schilderkunst.

De drie panelen, samen een oppervlakte van 110.880 cm²,  vormen 'slechts' een fragment van wat een reusachtig altaarstuk moet zijn geweest. Het hing in de kloosterkerk Santa Maria la Real in het Spaanse Nájera. Vermoedelijk vormden de drie taferelen uit de KMSKA-collectie het bovenregister, met daaronder een levensgrote Hemelvaart van Maria, geflankeerd door heiligen, apostelen en martelaren. Deze stukken zijn waarschijnlijk verloren gegaan. Maria's intrede in het hemelse rijk werd dus tegemoet gezien door de zegenende en naar beneden blikkende Christus. Onderaan het monumentale retabel waren er mogelijk nog een predella of versierde basis en twee reliekschrijnen. 

De bestelling van het retabel behoort tot de belangrijkste opdrachten die Memling ooit heeft gekregen. Dat hij bij de uitvoering van het altaarstuk hulp heeft gekregen van assistenten is vrijwel zeker gezien de enorme omvang ervan. De panelen werden eind 15de eeuw geschilderd. Recent archiefonderzoek door het Studiecentrum Vlaamse Primitieven van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium heeft nieuwe gegevens opgeleverd over de opdracht in de jaren 1480 van het monumentale altaarstuk voor de Spaanse kloosterkerk. 

Deze meesterwerken werden in 1895 door het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen aangekocht.  Sedert 2009 staan de werken op de lijst van het Topstukkendecreet.

Christus met zingende en musicerende engelen van Hans Memling is niet alleen een prachtig voorbeeld van de vijftiende-eeuwse schilderkunst in de Zuidelijke Nederlanden. De afgebeelde instrumenten geven een goed overzicht van het instrumentarium waarmee gemusiceerd werd. De engelen zingen en spelen lofliederen. Van links naar rechts ziet men een psalterium, een tromba marina, een luit, een trompet, een schalmei, een rechte trompet, een trompet in lusvorm, een draagbaar orgeltje, een harp en een vedel. Met veel zin voor detail en zorg voor stofdifferentiatie slaagde Memling erin deze instrumenten natuurgetrouw weer te geven. 

(bericht en foto : KMSKA)