Nieuws

Zeer zeldzame prachtkever gevonden in Antwerpen Stad

Op 7 mei trof een vrijwilliger van Natuurpunt in de Verlatstraat op het Antwerpse "Zuid" een zeer zeldzame kever aan op een glazen deur van een woonhuis. De kever heeft voorlopig enkel een wetenschappelijke naam: Anthaxia manca en behoort tot de familie van de prachtkevers. Die danken hun naam aan de vele prachtig metalliek gekleurde soorten, die weliswaar vooral in de tropen voorkomen. De Belgische soorten zijn meestal wat bescheidener gekleurd, maar toch is Anthaxia manca een mooi kevertje. Je moet het wel van wat naderbij bekijken want het is maar een centimeter groot.

Prachtkevers zijn ook het materiaal dat kunstenaar Jan Fabre gebruikt voor vele van zijn kunstwerken (oa. de bekende kroonluchter en het plafond van de spiegelzaal in het koninklijk paleis). "En hoewel ik vaak een bewonderaar ben van het werk van Fabre en de kevers die kunstwerken een magnifiek uitzicht geven, zijn er toch wel wat ethische vragen te stellen bij het massale gebruik (en dus het doden) van levende wezens voor het maken van kunst" zegt Koen Van Keer, die de soort op zijn verjaardag in Antwerpen aantrof.

Meest noordelijke vondst

Volgens waarnemingen.be, de meldingssite van Natuurpunt, waren er tot nu toe twee bevestigde meldingen van deze soort in België, maar de site bestaat wel pas sinds 2008. Het gaat meteen om de meest noordelijke melding voor ons land en volgens de Europese meldingssite Observation.org, zelfs de meest noordelijke van heel Europa. Prachtkevers zijn dan ook veelal warmteminnende, zuidelijk voorkomende soorten.

Vroeger was deze prachtkever algemener. Het feit dat de meldingen op Waarnemingen.be dateren van de jongste twee jaar, is wel opvallend. En dat de soort nu ook in Antwerpen is aangetroffen zou een hoopvol teken kunnen zijn van het feit dat ze misschien algemener wordt. Mogelijk is het één van de soorten die voordeel haalt uit de klimaatopwarming.

Dood hout

Anthaxia manca is wat biologen een "monofage" soort noemen. Dat betekent dat ze zich beperkt tot het eten van één soort of soortengroep, in dit geval dode of afstervende takken van iepen (ook wel olmen genoemd). Het zijn de larven van deze kever die zich gedurende één à twee jaar in dat hout ontwikkelen. De volwassen kevers leven nog slechts één à twee maanden en prefereren de bloemblaadjes van gele bloemen zoals boter- en paardenbloem. De reden waarom het Antwerpse exemplaar op een glazen deur zat, heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat deze kevers soms worden aangetrokken door lichtbronnen.

Sedert enkele decennia voert men in Vlaanderen een ander beleid mbt dood hout. Men heeft beseft dat dat een belangrijke bron van voedsel is voor tal van levende organismen en op heel wat plaatsen laat men  dood hout nu ter plaatse liggen of staan. De gevolgen daarvan zijn hier en daar te merken door bv. de grotere aanwezigheid van kevers wier larven in dat dood hout leven.

Hoop voor de Antwerpse natuur

Een ernstige bedreiging voor de soort is echter haar waardplant zelf. Men schat dat tussen 1919 en 2000 in Nederland en België zeker negentig procent van de iepen door de iepenziekte (een schimmel) of door preventief ruimen, is verdwenen.

"Waaraan we dit belangrijke bezoek in Antwerpen stad te danken hebben, weten we dus niet met zekerheid", zegt Koen Van Keer. "We kunnen alleen maar hopen dat er zich in of aan de rand van de stad een gezonde populatie van deze prachtkever bevindt".

(foto ©Daniel Rydzi)